Ngā Aratohu Hapori o Amagi
Kua whakaratohia tēnei whakamāoritanga hei āwhina. Ki te rerekē i te putanga reo Pākehā, ko te putanga reo Pākehā te mana nui. Putanga reo Pākehā
Draft. This document has not yet been reviewed by a lawyer and must be checked before the public launch. Черновик: требует проверки юристом до публикации.
He wāhi a Amagi hei pāho, hei tiritiri ataata, hei hono. Mā ēnei aratohu e haumaru ai, e pārekareka ai mō te katoa. E pā ana ki ngā wāhi katoa: ngā kōtaha, ngā pānui, ngā Reels, ngā kōrero paki, ngā kōrero tāpiri, ngā karere tōtika, ngā pāho ora, ngā rūma ororongo, ngā whawhai PK me ngā waea.
Mā te takahi i ngā ture ka tangohia pea te ihirangi, ka herea ngā āhuatanga, ka whakatārewatia te pūkete, ka puritia ngā utu i riro mā ngā takahanga. Ina whakawehia te ora, te haumaru rānei, ka whakapā mātou ki ngā pirihimana.
1. Te haumaru o ngā tamariki
- Me 16 tau, neke atu rānei, kia whakamahi ai i a Amagi, ā, me 18 tau, neke atu rānei, kia pāho ora ai, kia tuku, kia whiwhi koha ai, kia tango moni ai.
- Kāore rawa he manawanui ki te ihirangi taitōkai e pā ana ki ngā tamariki, ki ngā nganatanga ki te whakatata atu ki tētahi tamaiti mō ngā take taitōkai (grooming), ki te hokohoko tamariki hoki. Ka aukatia tūturutia te pūkete, ā, ka pūrongotia ki ngā mana whakahaere.
- Kaua e pāho me ngā tamariki ki te kore he pakeke e tiaki ana, ā, kaua e whakaatu i ngā tamariki e mau ana i ngā kākahu whakaatu tinana, i ngā āhuatanga mōrearea, i tētahi huarahi rānei e kitea ai te wāhi e noho ana rātou.
2. Te tutū, ngā mahi mōrearea me te whakahirahira taikaha
- Kāore e whakaaetia ngā whakawehi, te whakaohooho ki te tutū, te nanakia ki te tangata, ki te kararehe rānei, ngā whara whakamataku rānei e whakaaturia ana hei whakaoho.
- Kāore e whakaaetia te whakatumatuma, ngā rōpū taikaha tutū, ō rātou tohu, ā rātou kōrero whakatairanga rānei.
- Kāore e whakaaetia ngā wero, ngā mahi mōrearea rānei ka whai pea ngā mātakitaki: me te ahi, ngā patu, ngā waka, ngā wāhi teitei, te kōwaowao, ngā matū rānei.
- Kaua e whakaatu, e whakatenatena rānei i te whakamamae i a koe anō, te whakamomori, ngā mate kai rānei. Ki te mōrearea koe, tētahi rānei e tata ana ki a koe, waea atu ki ngā ratonga ohotata. Tērā pea ka whakaatu mātou i ngā rauemi āwhina.
3. Te mauāhara me te whakatoi
- Kāore e whakaaetia ngā kōrero tawai, te whakaiti, ngā karanga rānei kia whakatoihara i runga i te iwi, te whenua, te mātāwaka, te whakapono, te ira, te ira tangata, te aronga taitōkai, te pakeke, te hauātanga, te māuiui rānei.
- Kāore e whakaaetia te whakaweti, te whakamataku, te whaiwhai, te whakatoi taitōkai, ngā "huaki" rānei ki ngā pāho me ngā kōrero tāpiri a ētahi atu.
- Kaua e tiritiri i ngā mōhiohio tūmataiti a ētahi atu ki te kore ō rātou whakaaetanga: wāhitau, nama waea, tuhinga, wāhi mahi (doxxing).
4. Ihirangi pakeke
- Kāore e whakaaetia te kiri tahanga, ngā mahi taitōkai, ngā ratonga taitōkai, te whakatairanga rānei i aua mea, tae atu ki te "mō ngā koha".
- Kāore e whakaaetia ngā pāho me ngā kākahu o roto anake, me ngā tohu taitōkai rānei hei kukume koha.
- E pai ana ngā kākahu kaukau me ngā kākahu hākinakina i te wāhi e tika ana (te tātahi, te puna kaukau, te korikori tinana).
5. Ngā tinihanga me ngā mahi kōtiti ā-ture
- Kāore e whakaaetia te tinihanga, te hī ika ā-ipurangi (phishing), te tango moni mā te whakawehi, ngā "haumi" tūpato, ngā kaupapa koeko, te petipeti moni rānei.
- Kāore e whakaaetia te hoko, te hoko atu rānei i ngā pūkete, ngā moni koura, ngā taimana, ngā koha rānei ki waho o te taupānga, te whakawhiti rānei i aua mea hei moni ki ngā rōpū tuatoru.
- Kāore e whakaaetia te hoko atu, te whakatairanga rānei i ngā tarukino, ngā patu, ngā tuhinga tūpato, ngā taonga i tāhaetia, ētahi atu taonga me ngā ratonga kōtiti ā-ture rānei.
- Kaua e whakatau i a koe anō ko tētahi atu tangata, ko tētahi waitohu, ko tētahi kaimahi o Amagi rānei.
6. Te pono me te pāme
- Kāore e whakaaetia te whai wāhi tūpato: ngā bot, ngā pūkete tūpato, ngā kaiwhai, ngā manako, ngā tirohanga rānei i hokona, te mahi ngātahi huna mō ngā koha, mō ngā toa PK rānei.
- Kāore e whakaaetia ngā karere ōrite e tukuna nuitia ana, ngā pānui hokohoko kāore i whakaaetia, ngā hononga rānei ki ngā pae kino.
- Kāore e whakaaetia ngā mōhiohio hē e whakaputaina ana mā te mōhio, ka taea te whakamamae tūturu: mō te hauora, ngā pōti, ngā ohotata rānei.
7. Ngā tika o ētahi atu
- Whakairihia anake ngā mea nāu i hanga, kei a koe rānei ngā tika: te waiata, ngā ataata, ngā whakaahua, ngā pāhotanga o ngā tākaro me ngā kiriata.
- Kaua e kiriata, e pāho rānei i te tangata, ki te kore tōna whakaaetanga, i ngā wāhi e tūmanako ana ia ki te tūmataitinga.
8. Ngā pāho ora
- Ko te kaihautū te kawenga mō ngā mea katoa i tōna pāho: ngā kaihautū tuarua, ngā manuhiri me te kōrerorero.
- Kaua e pāho i te wā e taraiwa ana koe, i tētahi āhuatanga mōrearea, i te wā rānei e haurangi ana i te waipiro, i ngā tarukino rānei.
- Kaua e pēhi i ngā mātakitaki mō ngā koha, kaua hoki e kī taurangi i ngā mea kāore koe e whakaaro ana ki te mahi.
- Tērā pea kei tētahi pāho ngā kaiwhakaōrite o Amagi, ahakoa kāore e kitea, ā, ka taea e rātou te whakamutu i tētahi pāho e takahi ana i ngā ture.
9. Ngā koha, ngā moni koura me ngā utu
- Ka hokona anake ngā moni koura i te taupānga Amagi, i te paetukutuku Amagi rānei. He tohu tautoko ngā koha, ehara i te utu mō ngā ratonga.
- Ka puritia ngā utu i riro mā te takahi i ngā ture (te whai wāhi tūpato, te tinihanga, te ihirangi pakeke).
- Ka whai ngā whakahokinga moni i ngā ture o te toa taupānga me ngā Tikanga Ratonga.
10. Te āhua o tā mātou whakamana
| Takahanga | Ka ahatia |
|---|---|
| Iti, tuatahi | Ka tangohia te ihirangi, he whakatūpato |
| Tāruarua | He herenga poto ki te pāho, ki ngā kōrero tāpiri, ki ngā karere rānei (rā 1–30) |
| Nui | Ka whakatārewatia te pūkete, ka puritia ngā utu |
| Taumaha rawa (tamariki, whakatumatuma, whakawehi i te ora) | Ka aukatia tūturutia i taua wā tonu, ka pūrongotia ki ngā mana whakahaere |
Ka whai whakaaro mātou ki te taumaha, ki te whāinga me te hītori o te pūkete. Ko te waihanga i tētahi pūkete hou hei karo i tētahi aukatinga he takahanga motuhake.
11. Ngā pūrongo me ngā pīra
- Pūrongotia tētahi kōtaha, pānui, kōrero tāpiri, karere, pāho rānei mai i tōna tahua "…". Ka noho ingoakore ngā pūrongo ki te tangata i pūrongotia.
- Aukatia tētahi kaiwhakamahi — kāore e taea e ia te tuku karere ki a koe, te kite rānei i ō pāho.
- Ki te kore koe e whakaae ki tētahi whakataunga whakaōrite, whakapā atu ki te tautoko i roto i ngā rā 30. Mā tētahi atu kaimahi e arotake.
Tērā pea ka panoni ēnei aratohu. Ka pānuitia e mātou i mua ngā panonitanga nui i te taupānga.